نقش برد الکترونیک در لوازم خانگی
نقش برد الکترونیک در لوازم خانگی زمانی بیشتر احساس میشود که دستگاه دچار خرابی میشود. در واقع میتوان گفت طراحی، مونتاژ برد و عملکرد صحیح آن، هسته اصلی کنترل و مدیریت اغلب لوازم خانگی مدرن را تشکیل میدهد. امروزه تجهیزاتی مانند ماشین لباسشویی، یخچال، مایکروویو، قهوهساز، پکیج و بسیاری از وسایل آشپزخانه، بدون برد الکترونیکی عملاً کارایی ندارند و کوچکترین نقص در این قطعه میتواند باعث از کار افتادن کل دستگاه شود.
با پیشرفت تکنولوژی، استفاده از بردهای الکترونیکی در لوازم خانگی افزایش چشمگیری داشته و همین موضوع باعث شده تعمیر و عیبیابی بردها به یکی از مهارتهای تخصصی و پردرآمد تبدیل شود. به همین دلیل، آموزش تعمیرات برد لوازم خانگی جایگاه ویژهای در بازار کار امروز دارد.
برد الکترونیکی چیست و چه وظیفهای دارد؟
برد الکترونیکی بهعنوان مغز اصلی دستگاههای برقی شناخته میشود. این قطعه وظیفه دریافت اطلاعات از سنسورها، کلیدها و ورودیها و ارسال فرمانهای لازم به قطعات مکانیکی و الکتریکی را بر عهده دارد. بهعبارت سادهتر، تمامی تصمیمگیریها و اجرای برنامههای دستگاه توسط برد انجام میشود.
در لوازم خانگی جدید، بردها نقش یک کامپیوتر کوچک را ایفا میکنند و میتوانند عملکرد دستگاه را بهصورت هوشمند کنترل، تنظیم و مدیریت کنند.
برد مدار چاپی (PCB) چیست؟
برد مدار چاپی یا PCB (Printed Circuit Board)، صفحهای عایق است که مسیرهای رسانای مسی روی آن طراحی شده و قطعات الکترونیکی روی آن نصب میشوند. این مسیرها ارتباط الکتریکی بین قطعات مختلف را برقرار کرده و باعث عملکرد صحیح مدار میشوند.
PCBها بسته به نوع کاربرد میتوانند در مدلهای تکلایه، دولایه و چندلایه طراحی و تولید شوند. هرچه مدار پیچیدهتر باشد، از بردهای چندلایه با تراکم قطعات بیشتر استفاده میشود.
روشهای نصب قطعات روی PCB
قطعات الکترونیکی معمولاً به دو روش روی برد نصب میشوند:
۱. روش سوراخدار (Through Hole):
در این روش، پایههای قطعات از سوراخهای برد عبور داده شده و لحیم میشوند. این روش استحکام بالاتری دارد اما فضای بیشتری اشغال میکند.
۲. روش نصب سطحی (SMD):
در این روش، قطعات مستقیماً روی سطح برد لحیم میشوند. بردهای SMD به دلیل ابعاد کوچکتر، سرعت مونتاژ بالاتر و کاهش حجم مدار، امروزه کاربرد گستردهتری دارند.
نقش برد الکترونیک در زندگی روزمره
بردهای مدار چاپی تقریباً در تمام وسایل الکترونیکی اطراف ما حضور دارند. از تلفن همراه و لپتاپ گرفته تا تلویزیون، سیستمهای صوتی، ماشینهای لباسشویی و مایکروویوها، همگی به بردهای الکترونیکی وابسته هستند.
در واقع بدون PCBها، بسیاری از تجهیزات مدرن امروزی وجود نداشتند یا امکان کنترل دقیق و هوشمند آنها فراهم نمیشد.
انواع PCB مورد استفاده در لوازم خانگی
PCB تکلایه (یکرو)
این نوع برد سادهترین و ارزانترین نوع PCB است و تنها یک لایه رسانای مسی دارد. بردهای تکرو معمولاً در دستگاههای ساده مانند منابع تغذیه، رادیوها، ماشینحسابها و تجهیزات کممصرف استفاده میشوند.
PCB دولایه (دورو)
در بردهای دولایه، هر دو طرف برد دارای لایه رسانا هستند. این بردها امکان طراحی مدارهای پیچیدهتر را فراهم کرده و در لوازمی مانند مانیتورها، تلفنهای همراه و سیستمهای کنترلی کاربرد دارند.
PCB چندلایه
بردهای چندلایه از سه یا چند لایه رسانا تشکیل شدهاند و برای مدارهای بسیار پیچیده استفاده میشوند. این بردها در دستگاههایی مانند لپتاپها، گوشیهای هوشمند، تجهیزات پزشکی و سیستمهای پیشرفته کنترلی به کار میروند.
کاربردهای PCB در لوازم خانگی
در سیستمهای روشنایی هوشمند، پنلها و نمایشگرهای دیجیتال، استفاده از مونتاژ برد LED باعث افزایش بازده نوری و کاهش خرابی قطعات میشود.
امروزه تقریباً تمام لوازم خانگی جدید دارای برد الکترونیکی هستند. برخی از مهمترین کاربردهای PCB در این حوزه عبارتاند از:
- مایکروویو
- تلویزیون کنترل از راه دور
- ماشین لباسشویی
- سیستم دزدگیر منزل
- جاروبرقی های رباتیک
- دستگاه سی دی
- سینمای خانگی
- قهوه ساز دیجیتال
- تجهیزات روشنایی
تهویه مطبوع و …
نقش برد الکترونیک در لوازم خانگی مختلف
نقش برد در ماشین لباسشویی
برد لباسشویی وظیفه کنترل زمان شستشو، میزان آبگیری، سرعت موتور و تخلیه آب را بر عهده دارد. خرابی برد میتواند باعث روشن نشدن دستگاه، توقف برنامه شستشو یا نمایش ارور شود. به همین دلیل تعمیر برد لباسشویی یکی از رایجترین خدمات در حوزه تعمیرات لوازم خانگی است.
نقش برد در ماشین ظرفشویی
در ماشین ظرفشویی، برد الکترونیکی عملکردهایی مانند آبگیری، گرم کردن آب، اجرای برنامه شستشو و تخلیه را مدیریت میکند. علائمی مانند شروع نشدن برنامه، نمایش خطا، تخلیه نشدن آب یا کار نکردن کامل دستگاه، معمولاً به خرابی برد مربوط میشود.
نقش برد در پکیج
برد پکیج شامل قطعاتی مانند رله، فیوز، آیسی و ترانس تغذیه است و کنترل کامل عملکرد پکیج را بر عهده دارد. این برد ولتاژ برق را تنظیم کرده و فرمانهای لازم را به قطعاتی مانند فن، پمپ و شیر گاز ارسال میکند. خرابی برد پکیج میتواند باعث خاموش شدن یا عملکرد نادرست سیستم گرمایشی شود.
اهمیت آموزش تعمیرات برد لوازم خانگی
با افزایش استفاده از بردهای الکترونیکی در لوازم خانگی، نیاز به تکنسینهای متخصص در زمینه عیبیابی و تعمیر بردها بیش از گذشته احساس میشود. یادگیری این مهارت، فرصتهای شغلی متعددی را در بازار کار ایجاد میکند و میتواند درآمد مناسبی به همراه داشته باشد.
در دورههای آموزش تعمیرات برد لوازم خانگی آموزشگاه فنآموزان، هنرجویان بهصورت عملی با ساختار بردها، روشهای عیبیابی، تست قطعات و تعمیر انواع بردهای لوازم خانگی آشنا میشوند.
در کدام وسایل برقی برد الکترونیکی وجود ندارد؟
با وجود اینکه امروزه اکثر لوازم برقی و خانگی مجهز به برد الکترونیکی هستند، اما هنوز هم برخی وسایل ساده وجود دارند که فاقد برد الکترونیکی بوده یا ساختار بسیار ابتدایی دارند. این وسایل معمولاً عملکرد مکانیکی یا الکتریکی سادهای دارند و نیازی به کنترل هوشمند ندارند.
برخی از وسایل برقی که معمولاً برد الکترونیکی ندارند عبارتاند از:
- اتوهای معمولی قدیمی (بدون نمایشگر و تنظیمات دیجیتال)
- بخاریهای برقی ساده با کلید قطع و وصل مکانیکی
- پنکههای قدیمی با کلیدهای چرخشی یا فشاری ساده
- سماور برقیهای ساده با ترموستات مکانیکی
- لامپهای رشتهای و فلورسنت قدیمی
- هیترها و المنتهای برقی ساده
- آبگرمکنهای برقی غیر دیجیتال
این دستگاهها معمولاً فقط از قطعاتی مانند کلید، ترموستات، فیوز و المنت تشکیل شدهاند و در صورت خرابی، تعمیر آنها سادهتر و کمهزینهتر است.
